شرح چگونگي شهادت، تشييع و
دفن پيكر مطهر امام حسن مجتبي (ع)
بنا
به قولهاي معتبر، امام حسن(ع) روز بيست و هشتم ماه صفر سال 49 هجري در سن 47
سالگي به خاطر خوردن زهر و مسموميت ناشي از آن به شهادت رسيد و در قبرستان بقيع به
خاك سپرده شد.
«شيخ
كليني» از دانشمندان بزرگ شيعي كه كتابهايي در باب معرفي امامان
دوازدهگانه شيعه دارد، از «ابوبكر
حضرمي» نقل ميكند كه؛ «جعده» دختر
«اشعثبن قيس كندي»، امام حسن(ع) را
با زهر مسموم كرد. و نيز يكي از كنيزان آن حضرت را زهر داد و مسموم كرد، زهر را
برگردانيد، ولي آن زهر در درون جان امام حسن(ع) جاي گرفت و مجروح كرد و آن حضرت بر
اثر آن، شهيد شد»
هنگامي كه امام حسن(ع) به
شهادت رسيد، امام حسين(ع) او را غسل داد و كفن كرد و جنازه او را درون تابوت گذاشت
و به محلي كه رسول خدا(ص) در آنجا بر جنازهها نماز ميخواند، حركت داد، و بر جنازه
نماز خواند. اما اين اقدامها همراه با فشارهاي افراد منسوب به بنياميه بود، به
نحوي كه آنها اجازه ندادند تا امام حسن(ع) در خانه حضرت رسول(ص) دفن شود و جسم پاك
او را در قبرستان بقيع به خاك سپردند. اما اين كار نيز بدون حاشيهها نبود و ايادي
دنياطلب معاويه، با شقاوت و بيرحمي اقدام به تيرباران جسد فرزند رسول خدا(ص)
كردند؛ در حاليكه خود را مسلمانان واقعي ميناميدند.
با
اين حال، تاريخ اسلام گواه است كه يكي از جنايات هولناك معاويه در طول حكومت خود،
به شهادت رساندن امام حسن مجتبي(ع) بود و ردپاي اين جنايت هولناك در تاريخ، به طور
آشكار ديده ميشود. جنايت به اين صورت شكل گرفت كه معاويه ضمن توطئهاي خائنانه و
با بهرهگيري از دختر «اشعثبن قيس» (همسر امامحسن) او
را مسموم و به شهادت رسانيد. چهره شيطاني و پيمانشكن، و دورويي و نفاق معاويه كه
در طول حيات سياسياش فراوان خود را نشان ميداد
در ضمن اين جنايت نيز روشنتر از هميشه در معرض ديد همگان قرار گرفت.
تاريخ، اين مطلب را با قوت
هرچه بيشتر به اثبات رسانده است. با اين حال افراد متعصبي چون « ابنخلدون» كه از آبشخور آلوده
بنياميه سيراب ميشد، جريان را بيپايه و ضعيف قلمداد كرده مينويسد: «آنچه درباره
مسموم شدن حسنبن علي(ع) به وسيله معاويه
نقل شده، روايتي است كه شيعه آن را ساخته و پرداخته است.» البته اين نظر خاص، ناشي
از گرايشات خاص ديني « ابنخلدون» است كه او براي دفاع
از چهرهاي مرموز و نامطلوب همچون معاويه مفاد تاريخ اسلام را عوض كرده
است.
مظلوميت امام در جريان دفن آن
حضرت بيشتر جلب توجه ميكند. هنگامي كه اهل بيت(ع) ميخواستند طبق وصيت آن حضرت، او
را كنار قبر پيامبر(ص) دفن كنند، قدارهداران بنياميه به مخالفت
برخاستند. در اين ميان
«مروانبن حكم» از ميان آشوبگران
فرياد برآورد: «در حالي كه عثمان در دورترين نقطه بقيع به خاك سپرده شد، گمان
ميكنيد كه اجازه ميدهم حسنبن علي(ع) در خانه رسول
خدا(ص) دفن شود؟!» پيشتاز آشوب، سوار بر مركبي، ادعاي مالكيت خانه را از طريق ارث
كرده و ممانعت خود را تا پاي جان از دفن امام در آرامگاه رسول خدا(ص) اعلان
داشت.
حتي كار از اين بالاتر گرفت و
در نهايت شقاوت و سبعيت، جنازه امام را تيرباران كردند، تا جايي كه كفن آلوده به
خون شد و مشايعتكنندگان مجبور به تعويض كفن شدند. سرانجام پس از اين كشمكشها،
شهيد مظلوم را در بقيع به خاك سپردند.
در
سوگ اين ريحانه رسول خدا(ص) طبق رواياتي كه رسيده، مردم مدينه ـ كه بيشتر آنها از
فرزندان انصار بودند ـ به ماتم نشسته و بازارهاي مدينه را بستند. عمربن بشير همداني
ميگويد: «از اسحاق پرسيدم: متي ذل الناس؟ چه موقع مردم ذليل شدند؟ پاسخ داد: حين
مات الحسن و ادّعي زياد و قتل حجربن عدي؛ پس از شهادت امام حسن (ع) و استلحاق زياد
و قتل حجربن عدي.
